Imiesłowy przymiotnikowe

Wirtualna lekcja

Temat: Jeszcze czasownik, czy już przymiotnik? - o imiesłowach przymiotnikowych.

###########

Żeby móc zrozumieć, czym są imiesłowy, każdy z Was musi przypomnieć sobie informacje na temat dwóch części mowy:
1. czasownika (na jakie pytania odpowiada, co to są osobowe formy czasownika i nieosobowe jego formy)
2. przymiotnika (na jakie pytania odpowiada, przez co się odmienia)

###########

Ćwiczenie1
Spróbujcie znaleźć czasowniki i przymiotniki w poniższym tekście:

Bóg stworzył piękne Niebo i spodobało mu się to, co stworzył, potem stworzył urodzajną Ziemię i też był zadowolony ze swojego dzieła. Później stworzył bogatą roślinność i zwierzęta rozejrzał się i ucieszył się z tego co zobaczył. Następnie stworzył mężczyznę i był zadowolony ze swojego dzieła. Na koniec stworzył kobietę - spojrzał na swoje dzieło, pomyślał chwilę i po zastanowieniu powiedział: - hmm, a Ty … kobieto … będziesz się malowała.

odpowiedź

###########

Podstawy już macie, zabieramy się więc do wytłumaczenia, czym są imiesłowy przymiotnikowe.

Przeczytajcie poniższy tekst a następnie wykonajcie ćwiczenie 2:

Sezon turystyczny blisko!
Czas przygotować rowery!
Rower Janka był dobrze zakonserwowany na zimę i schowany na strychu. Teraz wystarczy go wyczyścić, nasmarować, napompować koła i w drogę.
Krzyśkowi dwa tygodnie temu ktoś ukradł nowy, zielony rower górski. Policja odnalazła go dopiero teraz. Był porzucony w rowie.
Wymaga naprawy, bo jest mocno zdefektowany. Ma przebitą dentkę przednim kole, skrzywioną ramę, urwany błotnik, podarte siodełko, zdarty lakier.
Chłopcy przygotowujący się do wspólnej wycieczki obmyślają już jej trasę. Zmartwiony Krzysiek na razie poszukuje dobrego mechanika, naprawiającego rowery.

Cwiczenie2:
a) Jakie części mowy przypominają wyrazy podkreślone w tekście, jak możesz o nie zapytać?
b) Przekształć wypowiedzenia z tymi formami według wzoru:

Wzór:
Rower był porzucony - (ktoś porzucił rower)
Chłopcy przygotowujący się - chłopcy, którzy się przygotowują

odpowiedź 2

############

Definicja imiesłowów przymiotnikowych:

1. Wyrazy, które odpowiadają na pytania przymiotników, a pochodzą od czasowników (np. naprawiony - taki, którego ktoś naprawił)

2. Wyrazy, które określają cechy przedmiotów lub osób, ale nie są to cechy stałe, ale związane z czynnościami (tzn. wyraz mądry - to zwykły przymiotnik, gdyż odpowiada na pytanie jaki? i nie pochodzi od czasownika, natomiast wyraz podarty - to już imiesłów, gdyż owszem, odpowiada na pytanie jaki?, ale jednocześnie pochodzi od czasownika - taki, który ktoś podarł)

3. Rodzaje imiesłowów przymiotnikowych:

a) imiesłowy przymiotnikowe czynne (zakończone są na -ący, -ąca, -ące, -ących itd.)
Określają osobę lub przedmiot wykonujące czynność lub będące w jakimś stanie (np. sprzedający - taki, który sprzedaje, więc wykonuje czynność)

b) Imiesłowy przymiotnikowe bierne (zakończone na: -ny, -ony, -ty itd.)
Określają osobę, przedmiot podlegające czyjejś czynności (np. naprawiony zlew - taki, który ktoś naprawił - tutaj zlew wyraźnie podlega czyjejś czynności, sam przecież nie mógł się naprawić. Stąd też nazwa - imiesłów bierny)

#############

Sprawdź teraz, czy imiesłowy przymiotnikowe są odmienną częścią mowy i przez co się odmieniają - spróbuj odmienić wyrazy:

a) urwany
b) przebita
c) pisząca

odpowiedź 3

#############

Teraz czas na ćwiczenia w tworzeniu imiesłowów przymiotnikowych czynnych i biernych:

Ćwiczenie 4

Spróbuj utworzyć od każdego z podanych niżej czasowników imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne (nie od wszystkich dasz radę to zrobić - zastanów się dlaczego i sformułuj regułę)

a) od czasowników dokonanych (czasowniki dokonane najprościej to te, o które pytamy "co zrobił")

zaśpiewać
ugotować
wprowadzić
utworzyć

b) od czasowników niedokonanych (czasowniki niedokonane najprościej to te, o które pytamy "co robił")

śpiewać
prowadzić
gotować
tworzyć

odpowiedź 4

###########

Czas teraz zabrać się za ćwiczenia w podręczniku:

str. 27 ćw. 4

Odpowiedź str. 27 ćw. 4

str. 27 ćw. 6

Odpowiedź str. 27 ćw. 6

str. 27 ćw. 5

Odpowiedź str. 27 ćw. 5

###########

Czas na zadanie domowe:

Podręcznik, str. 28 ćw. 7 i 8.

O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 License