Czasownik

Formy osobowe i nieosobowe czasownika

1. Uzupełnij tabelę odpowiednimi formami czasowników:

bezokolicznik cz. ter. l.poj. 1 os/2os. cz. przesz. l. poj. 1 os./ 2 os. tr. rozk. 2 os. l.poj. tr. przyp. 2 os. l.poj.
chichotać
kraczę
wzięłam
chudnąć
płynąłbyś
umiesz
brałaś
ssać

2. Wypisz z zamieszczonego niżej wiersza J. Twardowskiego czasowniki, umieszczając je jeden pod drugim. Dopisz obok każdego z nich formę czasu przyszłego:

Święty Franciszku patronie zoologów i ornitologów, dlaczego żubr jęczy, jeleń beczy, lis skomli, wiewiórka pryska, kos gwiżdże, orzeł szczeka, przepiórka pili, drozd wykrzykuje, słonka chrapi, sikora dzwoni, gołąb bębni i grucha, kwiczoł piska, derkacz skrzypi, kawka plegoce, jaskółka piskocze, żuraw struka, drop ksyka, człowiek mówi, śpiewa i wyje. Tylko motyle mają wielkie oczy i wciąż jeszcze tyle przeraźliwego milczenia, które nie odpowiada na pytania.

3. Do poniższych bezokoliczników dopisz formę czasu przyszłego prostego lub złożonego. Wybierz 3 czasowniki i ułóż z nimi zdania:

klękać
uklęknąć
lądować
wylądować
czmychać
czmychnąć
wylewać
wylać
jeść
zjeść

4. Zamień formy osobowe czasowników na imiesłowy przymiotnikowe czynne lub bierne tak, aby nie zmieniać sensu wypowiedzi:

a) To człowiek, którego leczyli prawie wszyscy lekarze.
b) To zając, który siedzi za drzewem.
c) To las, który się pali.
d) To pies, który szczeka.
e) To urzędnik, który urzęduje.
f) To książka, którą czytają wszyscy.
g) To spodnie, które krawiec uszył dla mojego syna.
h) To dziecko, które kocha swoich rodziców i które kochają rodzice.

5. Zamień bezokolicznik na imiesłów przymiotnikowy bierny i czynny rodzaju męskiego tam, gdzie to możliwe:

wiedzieć, szyć, umieć, opowiedzieć, pokazać, wygłaszać, obejrzeć, zastanawiać się, zastanowić się, szukać, jeździć, jechać, chodzić, nieść, wozić.

6. Dopisz imiesłowy przysłówkowe do poniższych bezokoliczników.

wziąć, zrobić, przeczytać, zarobić, odjechać, zjeść, wrócić, zmieść, wymyślić, odnieść.

7. Uzupełnij poniższe zdania, wpisując zamiast kropek zwroty: mogą/ nie mogą:

a) Czasowniki dokonane ………. wystąpić w formie imiesłowu przymiotnikowego czynnego, a czasowniki niedokonane ……
b) Czasowniki niedokonane ……. wystąpić w formie imiesłowu przymiotnikowego czynnego i biernego oraz w formie imiesłowu przysłówkowego współczesnego.
c) Czasowniki dokonane …… wystąpić w formie imiesłowu przysłówkowego uprzedniego.

8. W poniższych zdaniach zastąp podkreślone czasowniki niedokonane ich odpowiednikami dokonanymi:

a) Maria czytała wszystko, co było w bibliotece.
b) Moja znajoma jest tłumaczem. Ostatnio tłumaczyła na język polski nieznany dramat Szekspira.
c) Wczoraj nauczycielka tłumaczyła uczniom zasaady polskiej pisowni.
d) Nasz nowy odkurzacz wsysał nawet monety.
e) Maciek obrywał wszystkie cukierki z choinki.

9. Z zamieszczonego niżej fragmentu wypisz czasowniki NIEOSOBOWE I OSOBOWE. Przy osobowych określ aspekt, czas, tryb, osobę, liczbę oraz rodzaj:

Tramwaje dźwięcznie dzwoniące szeregowały się jedne za drugimi swoimi czerwonymi cielskami wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia. Ludzie tłoczyli się do nch gromadami, wieszali na stopniach, czepiali zderzaków, gronami zwisali z tyłu i z boków. Od czasu do czasu przemykało czerwone "zero", przeznaczone tylko dla Niemców, więc pustawe. Musiałem dość długo czekać na jakiś wóz, do którego można się było łatwiej dostać, ale kiedy już nadszedł taki, nie chciało mi się wsiąść do niego, zasmakowałem nagle w tym tłumie, który mnie otaczał, obojętnie przyjmując do świadomości moje istnienie.

Plik do pobrania -u dołu strony

Bibliografia
: K. Orłowa, H. Synowiec: Język Ojczysty 2 : full source reference
O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 License